Sarga 63: Kumbhakarṇa's Reproach
कुम्भकर्णानुशोकः
kumbhakarṇānuśokaḥ — word-by-word gloss for all 57 shlokas.
Jump to a shloka · 57 in this sarga
तस्य राक्षसराजस्य निशम्य परिदेवितम् । कुम्भकर्णो बभाषेऽथ वचनं प्रजहास च ।।6.63.1।।
Meaning
दृष्टो दोषो हि योऽस्माभिः पुरा मन्त्रविनिर्णये । हितेष्वनभिरक्तेन सोऽयमासादितस्त्वया ।।6.63.2।।
Meaning
शीघ्रं खल्वभ्युपेतं त्वां फलं पापस्य कर्मणः । निरयेष्वेव पतनं यथा दुष्कृतकर्मणः ।।6.63.3।।
Meaning
प्रथमं वै महाराज कृत्यमेतदचिन्तितम् । केवलं वीर्यदर्पेण नानुबन्धो विचारितः ।।6.63.4।।
Meaning
यः पश्चात्पूर्वकार्याणि कुर्यादैश्वर्यमास्थितः । पूर्वं चोत्तरकार्याणि न स वेद नयानयौ ।।6.63.5।।
Meaning
देशकालविहीनानि कर्माणि विपरीतवत् । क्रियमाणानि दुष्यन्ति हवींष्यप्रयतेष्विव ।।6.63.6।।
Meaning
त्रयाणां पञ्चधा योगं कर्मणां यः प्रपश्यति । सचिवैः समयं कृत्वा स सभ्ये वर्तते पथि ।।6.63.7।।
Meaning
यथागमं च यो राजा समयं विचिकीर्षति । बुध्यते सचिवान्बुद्ध्य सुहृदश्चानुपश्यति ।।6.63.8।।
Meaning
धर्ममर्थं च कामं च सर्वान्वा रक्षसां पते । भजेत पुरुषः काले त्रीणि द्वन्द्वानि वा पुनः ।।6.63.9।।
Meaning
त्रिषु चैतेषु यच्छ्रेष्ठं श्रुत्वा तन्नावबुध्यते । राजा वा राजमात्रो वा व्यर्थं तस्य बहुश्रुतम् ।।6.63.10।।
Meaning