Sarga 23: Lakṣmaṇa's Anger
लक्ष्मणक्रोधः
lakṣmaṇakrodhaḥ — word-by-word gloss for all 41 shlokas.
Jump to a shloka · 41 in this sarga
इति ब्रुवति रामे तु लक्ष्मणोऽधश्शिरा मुहुः। श्रुत्वा मध्यं जगामेव मनसा दुःखहर्षयोः ।।2.23.1।।
Meaning
तदा तु बद्ध्वा भ्रुकुटीं भ्रुवोर्मध्ये नरर्षभः। निशश्वास महासर्पो बिलस्थ इव रोषितः ।।2.23.2।।
Meaning
तस्य दुष्प्रतिवीक्षं तद्भृकुटीसहितं तदा। बभौ क्रुद्धस्य सिंहस्य मुखस्य सदृशं मुखम् ।।2.23.3।।
Meaning
अग्रहस्तं विधुन्वंस्तु हस्तिहस्तमिवात्मनः। तिर्यगूर्ध्वं शरीरे च पातयित्वा शिरोधराम् ।।2.23.4।।
Meaning
अग्राक्ष्णा वीक्षमाणस्तु तिर्यग्भ्रातरमब्रवीत्। अस्थाने सम्भ्रमो यस्य जातो वै सुमहानयम् ।।2.23.5।।
Meaning
धर्मदोषप्रसङ्गेन लोकस्यानतिशङ्कया। कथं ह्येतदसम्भ्रान्तस्त्वद्विधो वक्तुमर्हति ।।2.23.6।।
Meaning
यथा दैवमशौण्डीरं शौण्डीर क्षत्रियर्षभ। किं नाम कृपणं दैवमशक्तमभिशंससि ।।2.23.7।।
Meaning
पापयोस्ते कथं नाम तयोः शङ्का न विद्यते। सन्ति धर्मोपधाः श्लक्ष्णा धर्मात्मन्किं न बुध्यसे ।।2.23.8।।
Meaning
तयोः सुचरितं स्वार्थं शाठ्यात्परिजिहीर्षतोः। यदि नैवं व्यवसितं स्याद्धि प्रागेव राघव ।।2.23.9।।
Meaning
तयोः प्रागेव दत्तश्च स्याद्वरः प्रकृतश्च सः। लोकविद्विष्टमारब्धं त्वदन्यस्याभिषेचनम् ।।2.23.10।।
Meaning