← Ayodhyā Kāṇḍa

Sarga 23: Lakṣmaṇa's Anger

लक्ष्मणक्रोधः

lakṣmaṇakrodhaḥ — word-by-word gloss for all 41 shlokas.

Page 2 of 541 shlokas in this sarga (verified max-across-sources)
Shloka 23.11Word-by-word available

नोत्सहे सहितुं वीर तत्र मे क्षन्तुमर्हसि। येनेयमागता द्वैधं तव बुद्धिर्महामते ।।2.23.11।।

Meaning

Shloka 23.12Word-by-word available

स हि धर्मो मम द्वेष्यः प्रसङ्गाद्यस्य मुह्यसि। कथं त्वं कर्मणा शक्तः कैकेयीवशवर्तिनः ।।2.23.12।।

Meaning

Shloka 23.13Word-by-word available

करिष्यसि पितुर्वाक्यमधर्मिष्ठं विगर्हितम्। यद्ययं किल्बिषाद्भेदः कृतोऽप्येवं न गृह्यते ।।2.23.13।।

Meaning

Shloka 23.14Word-by-word available

जायते तत्र मे दुःखं धर्मसङ्गश्च गर्हितः। मनसाऽपि कथं कामं कुर्यास्त्वं कामवृत्तयोः ।।2.23.14।।

Meaning

Shloka 23.15Word-by-word available

तयोस्त्वहितयोर्नित्यं शत्र्वोः पित्रभिधानयोः। यद्यपि प्रतिपत्तिस्ते दैवी चापि तयोर्मतम् ।।2.23.15।।

Meaning

Shloka 23.16Word-by-word available

तथाप्युपेक्षणीयं ते न मे तदपि रोचते। विक्लबो वीर्यहीनो यः स दैवमनुवर्तते ।।2.23.16।।

Meaning

Shloka 23.17Word-by-word available

वीराः सम्भावितात्मानो न दैवं पर्युपासते। दैवं पुरुषकारेण यः समर्थः प्रबाधितुम् ।।2.23.17।।

Meaning

Shloka 23.18Word-by-word available

न दैवेन विपन्नार्थः पुरुषः सोऽवसीदति। द्रक्ष्यन्ति त्वद्य दैवस्य पौरुषं पुरुषस्य च ।।2.23.18।।

Meaning

Shloka 23.19Word-by-word available

दैवमानुषयोरद्य व्यक्ता व्यक्तिर्भविष्यति। अद्य मत्पौरुषहतं दैवं द्रक्ष्यन्ति वै जनाः ।।2.23.19।।

Meaning

Shloka 23.20Word-by-word available

यद्दैवादाहतं तेऽद्य दृष्टं राज्याभिषेचनम्। अत्यङ्कुशमिवोद्दामं गजं मदबलोद्धतम् ।।2.23.20।।

Meaning