Shloka 8.39Unverified draft

यदा हि रामः पृथिवीमवाप्स्यति ध्रुवं प्रनष्टो भरतो भविष्यति। अतो हि सञ्चिन्तय राज्यमात्मजे परस्य चैवाद्य विवासकारणम् ।।2.8.39।।

Meaning

Word-by-word (pada-artha)

WordDevanagariMeaningGrammatical role
yadāयदाwhenadverb
hiहिindeedparticle
rāmaḥरामःRamanominative
pṛthivīmपृथिवीम्the earthaccusative
avāpsyatiअवाप्स्यतिwill obtainverb, future
dhruvamध्रुवम्surelyadverb
pranaṣṭaḥप्रनष्टःutterly ruinednominative adjective
bharataḥभरतःBharatanominative
bhaviṣyatiभविष्यतिwill becomeverb, future
ataḥअतःthereforeadverb
hiहिindeedparticle
sañcintayaसञ्चिन्तयconsiderverb, imperative
rājyamराज्यम्the kingdomaccusative
ātmajeआत्मजेfor your own sonlocative
parasyaपरस्यof the other (Rama)genitive
caivaचैवand indeedparticle
adyaअद्यnowadverb
vivāsakāraṇamविवासकारणम्the means/cause of banishmentaccusative

Reference: 2.8.39 · Ayodhyā Kāṇḍa