Sarga 33: The Citizens Speak

दुष्कालेनेव भग्नानि भिन्नभाजनवन्ति च। अस्मत्त्यक्तानि वेश्मानि कैकेयी प्रतिपद्यताम् ।।2.33.21।।

वनं नगरमेवास्तु येन गच्छति राघवः। अस्माभिश्च परित्यक्तं पुरं सम्पद्यतां वनम् ।।2.33.22।।

बिलानि दंष्ट्रिणः सर्वे सानूनि मृगपक्षिणः। त्यजन्त्यस्मद्भयाद्भीताः गजाः सिंहा वनान्यपि ।।2.33.23।।

अस्मत्त्यक्तं प्रपद्यन्तां सेव्यमानं त्यजन्तु च। तृणमांसफलादानां देशं व्यालमृगद्विजम् ।।2.33.24।।

प्रपद्यतां हि कैकेयी सपुत्रा सहबान्धवैः। राघवेण वने सर्वे सहवत्स्याम निर्वृताः ।।2.33.25।।

इत्येवं विविधा वाचो नानाजनसमीरिताः। शुश्राव रामः श्रुत्वा च न विचक्रेऽस्य मानसम् ।।2.33.26।।

स तु वेश्म पितुर्दूरात्कैलासशिखरप्रभम्। अभिचक्राम धर्मात्मा मत्तमातङ्गविक्रमः ।।2.33.27।।

विनीतवीरपुरुषं प्रविश्य तु नृपालयम्। ददर्शावस्थितं दीनं सुमन्त्रमविदूरतः ।।2.33.28।।

प्रतीक्षमाणोऽपि जनं तदार्तमनार्तरूपः प्रहसन्निवाथ। जगाम रामः पितरं दिदृक्षुः पितुर्निदेशं विधिवच्चिकीर्षुः ।।2.33.29।।

तत्पूर्वमैक्ष्वाकसुतो महात्मा रामो गमिष्यन्वनमार्तरूपम्। व्यतिष्ठत प्रेक्ष्य तदा सुमन्त्रं पितुर्महात्मा प्रतिहारणार्थम् ।।2.33.30।।