Shloka 112.31Unverified draft

तं मातरो बाष्पगृहीतकण्ठ्यो दुःखेन नामन्त्रयितुं हि शेकुः । स त्वेव मातॄरभिवाद्य सर्वाः रुदन् कुटीं स्वां प्रविवेश रामः ।।2.112.31।।

Meaning

Word-by-word (pada-artha)

WordDevanagariMeaningGrammatical role
taṃतंhimaccusative adjective
mātaroमातरोthe mothersnominative
bāṣpagṛhītakaṇṭhyoबाष्पगृहीतकण्ठ्योwith throats seized by tearsnominative adjective
duḥkhenaदुःखेनwith sorrowinstrumental
nāmantrayituṃनामन्त्रयितुंto addressnegation + infinitive
hiहिindeedparticle
śekuḥशेकुःwere ableverb, past
saसhenominative
tvevaत्वेवbut indeedparticle + particle
mātṝrabhivādyaमातॄरभिवाद्यhaving saluted the mothersaccusative + gerund
sarvāḥसर्वाःallaccusative adjective
rudanरुदन्weepingpresent participle
kuṭīṃकुटींthe hutaccusative
svāṃस्वांhis ownaccusative adjective
praviveśaप्रविवेशenteredverb, past
rāmaḥरामःRamanominative

Reference: 2.112.31 · Ayodhyā Kāṇḍa