Sarga 67: The Plight of a Kingless Land
अराजकदुरवस्थावर्णनम्
arājakaduravasthāvarṇanam — word-by-word gloss for all 38 shlokas.
Jump to a shloka · 38 in this sarga
नाराजके जनपदे स्वकं भवति कस्यचित् । मत्स्या इवनरा नित्यं भक्षयन्ति परस्परम् ।।2.67.31।।
Meaning
ये हि सम्भिन्नमर्यादा नास्तिकाश्चिन्न संशयाः । तेऽपि भावाय कल्पन्ते राजदण्डनिपीडिताः ।।2.67.32।।
Meaning
यथा दृष्टिः शरीरस्य नित्यमेवप्रवर्तते । तथा नरेन्द्रो राष्ट्रस्य प्रभवः सत्यधर्मयोः ।।2.67.33।।
Meaning
राजा सत्यं च धर्मश्च राजा कुलवतां कुलम् । राजा माता पिता चैव राजा हितकरो नृणाम् ।।2.67.34।।
Meaning
यमो वैश्रवणः शक्रो वरुणश्च महाबलः । विशेष्यन्ते नरेन्द्रेण वृत्तेन महता ततः ।।2.67.35।।
Meaning
अहो तमैवेदं स्यात् न प्रज्ञायेत किञ्चन । राजा चेन्न भवेल्लोके विभजन् साध्वसाधुनी ।।2.67.36।।
Meaning
जीवत्यपि महाराजे तवैव वचनं वयम् । नातिक्रमामहे सर्वे वेलां प्राप्येव सागरः ।।2.67.37।।
Meaning
स नः समीक्ष्य द्विजवर्य वृत्तम् नृपं विना राज्यमरण्यभूतम् । कुमारमिक्ष्वाकुसुतं वदान्यम् त्वमेव राजानमिहाभिषिञ्च ।।2.67.38।।
Meaning