Shloka 21.55Unverified draft
स मातरं चैव विसञ्ज्ञकल्पामार्तं च सौमित्रिमभिप्रतप्तम्। धर्मे स्थितो धर्म्यमुवाच वाक्यं यथा स एवार्हति तत्र वक्तुम् ।।2.21.55।।
Meaning
Word-by-word (pada-artha)
| Word | Devanagari | Meaning | Grammatical role |
|---|---|---|---|
| sa | स | he | pronoun |
| mātaram | मातरम् | his mother | accusative |
| caiva | चैव | and indeed | particle |
| visañjñakalpām | विसञ्ज्ञकल्पाम् | on the verge of unconsciousness | accusative adjective |
| ārtam | आर्तम् | afflicted | accusative adjective |
| ca | च | and | conjunction |
| saumitrim | सौमित्रिम् | the son of Sumitra (Lakshmana) | accusative |
| abhiprataptam | अभिप्रतप्तम् | greatly tormented | accusative adjective |
| dharme | धर्मे | in righteousness | locative |
| sthitaḥ | स्थितः | established | nominative adjective |
| dharmyam | धर्म्यम् | righteous | accusative adjective |
| uvāca | उवाच | said | verb, past |
| vākyam | वाक्यम् | speech | accusative |
| yathā | यथा | as | adverb |
| sa | स | he | pronoun |
| eva | एव | indeed | particle |
| arhati | अर्हति | is fit | verb, present |
| tatra | तत्र | there | adverb |
| vaktum | वक्तुम् | to speak | infinitive |
Reference: 2.21.55 · Ayodhyā Kāṇḍa