Shloka 71.45Unverified draft

सस्त्रीपुंसं च पश्यामि जनमुत्कण्ठितं पुरे । इत्येवमुक्त्वा भरतः सूतं तं दीनमानसः । तान्यरिष्टान्ययोध्यायां प्रेक्ष्य राजगृहं ययौ ।।2.71.45।।

Meaning

Word-by-word (pada-artha)

WordDevanagariMeaningGrammatical role
sastrīpuṃsaṃसस्त्रीपुंसंconsisting of men and womenaccusative adjective
caचandconjunction
paśyāmiपश्यामिI seeverb, present
janamutkaṇṭhitaṃजनमुत्कण्ठितंthe people anxiousaccusative + accusative adjective
pureपुरेin the citylocative
ityevamuktvāइत्येवमुक्त्वाhaving spoken thusparticle + adverb + gerund
bharataḥभरतःBharatanominative
sūtaṃसूतंto the charioteeraccusative
taṃतंthataccusative adjective
dīnamānasaḥदीनमानसःhis mind wretchednominative adjective
tānyariṣṭānyayodhyāyāṃतान्यरिष्टान्ययोध्यायांthose inauspicious signs in Ayodhyaaccusative adjective + accusative adjective + locative
prekṣyaप्रेक्ष्यhaving observedgerund
rājagṛhaṃराजगृहंto the royal residenceaccusative
yayauययौwentverb, past

Reference: 2.71.45 · Ayodhyā Kāṇḍa