Sarga 14: Kaikeyī Reproached

बोधयत्यद्य पृथिवीं तथा त्वां बोधयाम्यहम्। उत्तिष्ठाशु महाराज कृतकौतुकमङ्गलः ।।2.14.51।।

विराजमानो वपुषा मेरोरिव दिवाकरः। सोमसूर्यौ च काकुत्स्थ शिववैश्रवणावपि ।।2.14.52।।

वरुणश्चाग्निरिन्द्रश्च विजयं प्रदिशन्तु ते। गता भगवती रात्रिः कृतं कृत्यमिदं तव ।।2.14.53।।

बुद्ध्यस्व नृपशार्दूल कुरुकार्यमनन्तरम्। उपतिष्ठति रामस्य समग्रमभिषेचनम् ।।2.14.54।।

पौरजानपदैश्चापि नैगमैश्च कृताञ्जलिः। अयं वसिष्ठो भगवान्ब्राह्मणैः सह तिष्ठति ।।2.14.55।।

क्षिप्रमाज्ञाप्यतां राजन्राघवस्याभिषेचनम्। यथा ह्यपालाः पशवो यथा सेना ह्यानायका ।।2.14.56।।

यथा चन्द्रं विना रात्रिर्यथा गावो विना वृषम्। एवं हि भविता राष्ट्रं यत्र राजा न दृश्यते ।।2.14.57।।

इति तस्य वचः श्रुत्वा सान्त्वपूर्वमिवार्थवत्। अभ्यकीर्यत शोकेन भूय एव महीपतिः ।।2.14.58।।

ततः स राजा तं सूतं सन्नहर्षः सुतं प्रति। शोकरक्तेक्षणः श्रीमानुद्वीक्ष्योवाच धार्मिकः ।।2.14.59।।

वाक्यैस्तु खलु मर्माणि मम भूयो निकृन्तसि। सुमन्त्रः करुणं श्रुत्वा दृष्ट्वा दीनं च पार्थिवम् ।।2.14.60।।