← Ayodhyā Kāṇḍa

Sarga 12: Daśaratha Tries to Turn Kaikeyī

कैकेयीनिवर्तनप्रयासः

kaikeyīnivartanaprayāsaḥ — word-by-word gloss for all 114 shlokas.

Page 6 of 12114 shlokas in this sarga (verified max-across-sources)
Shloka 12.51Word-by-word available

श्रुत्वा तु राजा कैकेय्या वृतं परमदारुणम्। रामस्य च वने वासमैश्वर्यं भरतस्य च ।।2.12.51।।

Meaning

Shloka 12.52Word-by-word available

नाभ्यभाषत कैकेयीं मुहूर्तं व्याकुलेन्द्रियः। प्रैक्षतानिमिषो देवीं प्रियामप्रियवादिनीम् ।।2.12.52।।

Meaning

Shloka 12.53Word-by-word available

तां हि वज्रसमां वाचमाकर्ण्य हृदयाप्रियाम्। दुःखशोकमयीं घोरां राजा न सुखितोऽभवत् ।।2.12.53।।

Meaning

Shloka 12.54Word-by-word available

स देव्या व्यवसायं च घोरं च शपथं कृतम्। ध्यात्वा रामेति निःश्वस्य च्छिन्नस्तरुरिवापतत् ।।2.12.54।।

Meaning

Shloka 12.55Word-by-word available

नष्टचित्तो यथोन्मत्तो विपरीतो यथातुरः। हृततेजा यथा सर्पो बभूव जगतीपतिः ।।2.12.55।।

Meaning

Shloka 12.56Word-by-word available

दीनया तु गिरा राजा इति होवाच कैकयीम्। अनर्थमिममर्थाभं केन त्वमुपदर्शिता ।।2.12.56।।

Meaning

Shloka 12.57Word-by-word available

भूतोपहतचित्तेव ब्रुवन्ती मां न लज्जसे। शीलव्यसनमेतत्ते नाभिजानाम्यहं पुरा ।।2.12.57।।

Meaning

Shloka 12.58Word-by-word available

बालायास्तत्त्विदानीं ते लक्षये विपरीतवत्। कुतो वा ते भयं जातं या त्वमेवंविधं वरम् ।।2.12.58।।

Meaning

Shloka 12.59Word-by-word available

राष्ट्रे भरतमासीनं वृणीषे राघवं वने। विरमैतेन भावेन त्वमेतेनानृतेन वा ।।2.12.59।।

Meaning

Shloka 12.60Word-by-word available

यदि भर्तुः प्रियं कार्यं लोकस्य भरतस्य च। नृशंसे पापसङ्कल्पे क्षुद्रे दुष्कृतकारिणि ।।2.12.60।।

Meaning